اینترنت باعث تغییراتی چشمگیری در برنامه ریزی گردشگران شده و همچنین گردانندگان تورهای مسافرتی را مجبور ساخته تا برای بالا بردن فروش محصولات و ارائه ی خدمات ازآن استفاده کنند[8].فناوری اطلاعات توانسته است در سال­های اخیر در صنعت گردشگری تحولاتی را پدید آورد و مفهوم جدیدی را تحت عنوان گردشگری الکترونیکی ابداع نماید. به عبارت دیگر گردشگری الکترونیک نقطه عطفی  بین گردشگری و فناوری اطلاعات است. طبق آماری در سال 2004 در آمریکا 30 درصد از افراد جامعه برای کسب اطلاعات از مقصد سفر از اینترنت استفاده نموده­اند، همچنین 70 درصد از این افراد خدمات مسافرتی خود را به صورت الکترونیکی خریداری نموده­اند[9]. گردشگری الکترونیکی(E-Tourism) نوعی فعالیت مبتنی بر فناوری­های نوین و در امتداد ساختار و روش­های سنتی است. واژه­ی گردشگری الکترونیکی به معنای کاربرد کسب و کار الکترونیکی در مسافرت و گردشگری است و سه مجموعه­ی متمایز مدیریت کسب و کار، نظام­های اطلاعاتی و مدیریت و گردشگری را شامل می­شود. توسعه ی این سه مشخصه باعث توسعه ی گردشگری الکترونیکی می شود(شکل شماره1).

شکل شماره(1): ترکیب گردشگری الکترونیکی

(United Nations Conference on Trade and Development)UNCTAD نخستین گام ها را برای توسعه گردشگری الکترونیکی برداشته و اساس آن توسعه دادن بازارهای گردشگری الکترونیکی است[10]. با وجود مزایا و ویژگی های خاص گردشگری الکترونیکی در مقایسه با گردشگری سنتی، به غیر از برخی کشورهای توسعه یافته هنوز در سطح جهان بسیاری از کشورها از آن بی بهره هستند و با بهره گیری ناچیز و یا نامناسب از فناوری اطلاعات و ارتباطات، تنها به داشتن وب سایت های ابتدایی برای به تصویر کشیدن جاذبه های گردشگری خود، فروش الکترونیکی بلیط و خدماتی از این دسته بسنده کرده اند و کشور ایران نیز که در ردیف کهن ترین تمدن های جهان قرار دارد، از این امر مستثنی نیست. ایران به جهت تنوع اقلیمی و زیستی جزو 5 کشور برتر جهان است و از نظر تاریخی و فرهنگی بین 10 کشور برتر جهان قرار دارد[11]. با این حال آمارهای WTO در سال 2008 حکایت از آن دارد که سهم ایران از درآمد گردشگران خارجی در سال 2007 کمتر از 5/1 میلیارد دلار می باشد، در حالی که مقدار سرمایه ی خارج شده از کشور به دلیل فرستادن جهانگردان ایرانی فقط در سال 2007 بیش از 6 میلیارد دلار بوده است[12]. این نوع گردشگری در کشورهایی که در خصوص نیروی انسانی آموزش دیده از جمله تورگردانی و راهنمایان تور دارای کمبودهایی هستند، مناسب به نظر می رسد. گردشگری الکترونیکی برای افرادی مانند محققین که صرفاً برای مطالعه بر روی یک جاذبه، از آن بازدید می کنند بسیار مفید است . در این نوع گردشگری امکان معرفی صنایع دستی وجود داشته و حتی از طریق تجارت الکترونیکی به فروش تولیدات و صنایع دستی کمک می شود.[13]. گردشگری الکترونیکی امکان خرید الکترونیکی از مراکز خرید صنایع دستی و درنتیجه رونق تجارت الکترونیکی را به همراه دارد،کمک به تولید و راه اندازی کارگاه های کوچک و بزرگ صنایع دستی و محلی می کند، همچنین کاهش و تغییر هزینه های سفر برای گردشگران را در بر دارد. این نوع گردشگری ضمن اشتغال زایی، در زمینه ی هتلداری و اقامتگاه ها و بهبود سرویس دهی و امکانات رفاهی مراکز تفریحی و گردشگری رقابت ایجاد می کند[13]. کشورهای کمتر توسعه یافته، به دلیل عدم نیاز به هزینه های احداث و توسعه ی مراکز گردشگری و سرویس های سفر می توانند به خوبی از گردشگری الکترونیکی بهره مند شوند.

3- تقسیم بندی صنعت گردشگری براساس انواع گردشگری

صنعت گردشگری دارای بخش های گوناگونی می باشد که با هم در ارتباط هستند. نمودار شماره(1) ارتباط بین بخش های گردشری را بیان می کند.

نمودار شماره 1: تقسیم بندی گردشگری و ارتباط بین بخش ها با یکدیگر[14]

1-3- گردشگری مبتنی بر طبیعت[1]

گردشگری که بیشتر تکیه بر محیط های طبیعی ، زیبا و جذاب دارد[15]. به عبارتی دیگر سفر و بازدید از مناطق طبیعی است . این نوع گردشگری در مناطق طبیعی بدون انجام هر گونه اقدام حفاظتی انجام می شود[16].

2-3- گردشگری حیات وحش[2]

گردشگری حیات وحش به سرعت در حال رشد کردن است به طوری که درحال جداشدن از گردشگری طبیعی است تا جایی که هیگین بوتن[3] آن را رویارویی با حیوانات وحشی اسیر یا آزاد تعریف می کند[17].

3-3- گردشگری ماجراجویانه[4]

برای رسیدن به گردشگری ماجراجویانه نیازمند یک آمادگی عمومی و تلاش برای یکی کردن سه جزء سازنده آن می باشیم که این سه جزء عبارتند از:

1-    عامل اصلی ، ریسک

2-    بالا بردن سطح قوای فیزیکی

3-    استفاده از مهارت های برای سالم خاص به مقصد رسیدن و در نهایت کسب موفقیت[18و19].

4-3-  گردشگری فرهنگی[5]

گردشگری فرهنگی به معنای ملاقات با آداب فرهنگی، رفتارها، مراسم های سنتی و ... یک منطقه می باشد، امروزه اهمیت بسیاری به این بخش از گردشگری داده شده و همین امر باعث جداسازی و فعالیت آن به صورت مجزا گردیده است[20]. گردشگری فرهنگی به دو نوع تقسیم می شود نوع اول که به بازدید از موزه ها و کنسرت های موسیقی محلی، رقص محلی و دیدار از هتل ها و حتی زندگی در میان مردم بومی آن منطقه است که گاهی اوقات باعث تأثیر و تغییر در فرهنگ آن منطقه شده است. نوع دوم که بازدید کنندگان نه فقط برای مشاهده و بازدید از منطقه، بلکه با انگیزه ی آشنایی و یادگیری آداب و رسوم افراد محلی به سفر می پردازند[16]. به عنوان مثال در اکوادور، مردم بیشتر به منظور یادگیری چگونگی استفاده از روش های سنتی استفاده از داروهای گیاهی به منطقه مسافرت می کنند
[21].

5-3- گردشگری روستایی[6]

گردشگري روستايي عبارت است از  کلیه فعاليت­ها انجام شده در محيط­هاي مختلف روستايي و پيرامون آن كه در بردارنده آثاري براي محيط زيست روستا مي­باشد. گردشگري روستايي مي­تواند زمينه­هاي مختلف فعاليت­هاي گردشگري چون سكونتگاه­ها، رويدادها، جشنواره­ها، ورزش­ها و تفريحات گوناگونی را در برگيرد كه در محيط روستا شكل مي­گيرند[22]. به عبارت دیگر گردشگری روستایی، گردشگری کشاورزی، طبیعت­گردی و گردشگری سبز از جمله تعابیر متعددی هستند که به فعالیت­های گردشگری واقع در خارج از شهرها اطلاق می­گردد[23].

[1] Nature-based Tourism

[2] Wildlife Tourism

[3] Higgin bottom

[4] Adventure Tourism

[5] Cultural Tourism

[6] Rural Tourism

[5] دهقان ،غنیمت ، طباطبایی ، علیرضا ، الناز ، سید مسعود به کارگیری مشارکت اطلاعاتی در سازمان­های مجازی گردشگری محلی(E-LTO) جهت توسعه اکوتوریسم الکترونیکی در ایران، ششمین کنفرانس بین المللی مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICTM 2010 )  ، 1388.

[6] UNWTO world Tourism Barometer, UNWTO world Tourism Barometer (world Tourism Organization), June 2009.

[7] Jennifer, D. ,B , Haiyan Song, ICTS and internet adoption in Chinas tourism industry ,International journal of Information management , 23,451-467, 2003.

[8] http://etourism.unctad.org

[9] Cardoso, Jorge, A Framework for Assessing Strategies and Technologies For Dynamic Packaging in E-tourism, Information Technologies and Tourism Journal, Vol 9, 2007.

[10] Binaya Paudel, M.A.Hossain   , E-Tourism Investment Decision Making Support System , school of informatics , University of Bradford BD7  1DP , UK

[11] Dr. A. Chatterjee, A.Tiwari, Mohan Misra, Prof.S.G.Dhande, Designing Handicrafts using Information Communication Technology, Indian Journal of Export, Vol 12.

[12] Publications & Electronic Products, 2008, World Tourism Organization, UNWTO – Committed to Tourism, Travel and the Millennium Development Goals.

[13] Pease, W., Rowe, M. and Cooper, m., 2007, Information and Communication Technologies in Support Of the Tourism Industry, Idea Group publishing, ISBN: 9781599041599.

[14] ECOTOURISM: Principles, Practices & Policies for sustainability Magan Epler Wood   , UNDP, The informational Ecotourism Society

[15] Fennell, D 1999, Ecotourism: An Introduction, 2nd edn, Rout ledge, London.(325)

[16] اندی درام ، آلن مور ،  مقدمه ای بر برنامه ریزی و مدیریت اکوتوریسم ،ترجمه دکتر محسن رنجبر، چاپ اول، انتشارات آییژ ، بهار 1388

[17] Higginbottom, K (ed.) 2004, Wildlife Tourism: Impacts, Management and Planning, Common Ground, Altona, Vic. CABI , Wallingford , UK.

[18] Buckley, R 2006, Adventure Tourism, CABI, Wallingford.UK.

[19] Weaver , D& Schluter , R2001 , ’Latin American and the Caribbean ‘ , in DB Weaver (ed.) , Encyclopedia of Ecotourism.

[20] Breiter, M 1996, Kakadu and the Top End, Kangaroo Press, Kenthurst, NSW.

[21] Borman, R. 1995. La Comunidad Cofan de Zabalo. Torista Semam’ba-Una experience indigene con el ecoturismo. In Ecoturismo en el Ecuador. Trayectorias y desafios, X. Izko(ed.), 89-99.

[22] دهقان، غنیمت، طباطبایی، علیرضا، الناز، سید مسعود، به کارگیری مشارکت اطلاعاتی در سازمان­های مجازی گردشگری محلی (E-LTO) جهت توسعه اکوتوریسم الکترونیکی در ایران، ششمین کنفرانس بین المللی مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICTM 2010 )، 1388.

[23] Swarbrooke, John, sustainable Tourism Management , Prem Rawat for Rawat Publications , Indian Reprint , 2010